vrijdag 2 juni 2017

Nostalgie! Het drama van het stempelkussen en de knijpfles stempelinkt. Het gebeurde ooit in mijn klas (september 1969)

Het volgende - echt gebeurde - verhaal - zo je wilt 'anecdote' - speelde zich achtenveertig jaar geleden af: ergens in september 1969. Ik zal nooit vergeten wat er toen gebeurde!

Ik wilde dit verhaal eigenlijk bewaren voor mijn 'memoires', waar ik - met een aan zekerheid grensende waarschijnlijkheid - echter nooit aan toe zal komen 😄.

Een klein geschiedenislesje vooraf...

In 1969 begon ik mijn carrière als schoolmeester - ik was toen 20 jaar - in een vijfde klas (nu groep 7) op een lagere school ('Lagere school' heet sinds 1985: 'basisschool') in Leiden Zuid-West. De school bestaat niet meer. Het gebouw heeft een andere bestemming gekregen. In mijn toenmalige vijfde klas zaten vijfendertig leerlingen.

In juni 1968 legde ik met goed gevolg het examen voor de 'Akte van bekwaamheid als onderwijzer' (Akte 41a) af. Met dat diploma kon je in principe al aan het werk voor een klas. De meesten - net zoals ik - deden dat niet, maar plakten er nog een jaar achteraan. In dat laatste jaar werd je opgeleid voor de 'Akte van bekwaamheid als volledig bevoegd onderwijzer' (Akte 41b), de zogenaamde 'hoofdakte'.

In dat 'hoofdakte'-jaar moest je twee dagen per week lessen volgen op de 'Kweekschool'. De rest van de week moest je doorbrengen op verschillende 'hospiteer'-scholen (tegenwoordig heet dat 'stage'-scholen). Op die manier maakte je kennis met de verschillende typen lager en speciaal onderwijs.

Het 'hoofdakte'-examen deed je in september van het daarop volgende nieuwe schooljaar. Je was dan al aan het werk. Ik deed mijn 'hoofdakte'-examen in september 1969. Het was overigens het laatste jaar dat dit werd gedaan.

Ter info: Ik zat op de R.K. Kweekschool 'De la Salle' in Heemstede. Voor de jongeren onder jullie: de 'Kweekschool' is ooit 'Pabo' geworden.

'Kleding'-voorschrift voor leerkrachten

In die tijd - althans op 'De la Salle' - had je een ongeschreven 'kleding'-voorschrift. Je werd geacht keurig gekleed op school te komen en zeker het laatste jaar - als je het grootste deel van de tijd doorbracht op 'stage'-scholen - colbertje, overhemd met stropdas en pantalon. In een spijkerbroek voor de klas staan deed je niet. Dat hoorde niet. In de eerste jaren van mijn onderwijsloopbaan gold dit 'kleding'-voorschrift ook; dus netjes gekleed voor de klas.

Stempels

In die tijd maakte je gebruik van 'stempels'. Computers en internet waren er nog niet. Dus niks downloaden, printen en fotokopiëren, maar alles 'stencillen' of met de hand. Wat was het leven toen simpel 😉. Bij ons op school stonden al die stempels - van de 'Noord Nederlandse Stempelfabriek' - overzichtelijk in een kast in het magazijn. Had je een schoolstempel nodig uit dat magazijn, dan moest je aan het 'hoofd' de sleutel vragen ... Ja, dat waren nog eens tijden!! Met die stempels kon je allerlei 'werkbladen' voor je leerlingen stempelen.

By Kantoorstempels.nl (Own work) [CC BY-SA 4.0], via Wikimedia Commons


Om te kunnen stempelen had je uiteraard een 'stempelkussen' nodig. Helaas kon ik op het internet nergens een afbeelding vinden van zo'n 'stempelkussen' (grootte ongeveer 30 cm bij 20 cm).

Het drama met de knijpfles stempelinkt

Op een ochtend - begin september 1969 - nu dus 48 jaar geleden - waren mijn leerlingen in stilte schriftelijk werk aan het maken. Ik zat achter mijn bureau een staarde naar de twee stapels schriften die nog gecorrigeerd moesten worden.

Op dat moment bedacht ik, dat ik het 'stempelkussen' nog moest bijvullen met 'stempelinkt', daar ik zesendertig kaartjes van een Europees land moest 'stempelen' voor de aardrijkskundeles de volgende dag. Op die kaartjes moesten mijn leerlingen dan de topografie van het betreffende land invullen.

Knijpfles
Ik pakte het 'stempelkussen' uit de lade van mijn bureau en liep naar de kast achter in de klas om de plastic knijpfles met stempelinkt te halen.
Helaas heb ik ook geen afbeelding van zo'n knijpfles op het internet gevonden. Zo'n fles leek een beetje op de hiernaast afgebeelde 'mayonaise'-knijpfles.

Ik pakte de knijpfles en opende de 'blikken' doos met het stempelkussen. De bedoeling was wat stempelinkt op het 'kussen' te knijpen en die inkt daarna met een papiertje gelijkmatig over het kussen te verdelen.

De leerlingen waren nog steeds ingespannen en in stilte met het schriftelijk werk bezig.

Ik haalde het kleine dopje van de fles en begon in de fles te knijpen. Géén inkt..! Wat harder geknepen... Nóg geen inkt! Ik kneep en ik kneep, maar er kwam geen inkt uit de fles. Ik besloot derhalve brute kracht in te zetten. Dat was natuurlijk verschrikkelijk stom!

Ik kneep met volle kracht in de plastic fles. Plotseling schoot met een luide 'plop' de dop van de knijpfles. Een onbeschrijfelijke 'tsunami' blauwe stempelinkt stortte zich met kracht uit de knijpfles over mijn bureau - inclusief de stapels schriften, mijn grijze pantalon, colbertje en overhemd. Alles zat onder de inkt!

Ik slaakte een lelijk woord. Geschrokken keken de leerlingen in mijn richting. Het bleef doorstil. Ze staarden mij aan, staarden naar mijn blauw beïnkte kleding en bureau en wisten niet wat te doen... Moesten ze nu lachen, moesten ze joelen, moesten ze.... Er gebeurde helemaal niets; het bleef doodstil. Vijfendertig paar ogen in geschrokken gezichten staarden mij aan... Ik staarde terug en begon te lachen - tja, wat moet je anders... De spanning was gebroken; de klas begon te lachen en te joelen. De meester helemaal onder de blauwe stempelinkt...

Om een lang verhaal kort te maken. Met wc-papier - gehaald door een behulpzame leerling - de ergte inkt verwijderd en vervolgens naar het lokaal van de zesde klas (nu groep 8), waar het 'hoofd der school' les gaf. Hij keek niet vriendelijk toen ik - na kloppen en met inkt besmeurd - zijn klas betrad. Ik vroeg of ik even naar huis mocht om schone kleren aan te trekken...

Dat mocht, want hij zag wel in dat het niet anders kon, Wel met tegenzin, want hij moest nu twee klassen in de gaten houden...

Ik heb mijn klas aan het werk gezet en toen als de wiedeweerga op mijn brommer - een 'Tomos' - naar huis om schone kleren aan te trekken...

Gerelateerd

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen